Taakspel

Taakspel is een methodiek om taakgericht gedrag van leerlingen te laten toenemen en regelovertredend, ongewenst gedrag te laten afnemen. Het spel wordt gespeeld terwijl de leerkracht lesgeeft. Kinderen leren zich zo aan afspraken en groepsregels te houden. De leerkracht leert vooral positief te reageren op gewenst gedrag. Het idee hierachter is dat kinderen gedrag zullen herhalen waarmee ze aandacht krijgen. Geef die positieve aandacht (complimenten) dus bij gewenst gedrag. Hierdoor komt taakgericht, gewenst gedrag in de plaats van storend, ongewenst gedrag. Dit heeft positieve consequenties voor de sfeer in de klas. Uiteindelijk leidt dit tot een consequent, voorspelbaar en prettig klassenklimaat. Een klimaat waarvan kinderen zelf aangeven het op prijs te stellen: “We hebben lekker kunnen werken”.

Doelgroep
Leerkrachten groep 3-8.

Doel
Verwerven van kennis en vaardigheden om leertheoretische technieken toe te passen.

Elke leerkracht wil natuurlijk het liefst dat leerlingen zich positief gedragen, dat ze zich aan de klassenregels houden, rustig werken en geen storend gedrag vertonen. De werkelijkheid is vaak anders. Nogal wat leerlingen vertonen ongewenst gedrag. Het pedologisch Instituut van de CED-Groep ontwikkelde Taakspel: een groepsgericht spel voor het (speciaal) basisonderwijs, de tussenschoolse opvang en het voortgezet onderwijs. Het spel creëert een context waarin leerlingen worden uitgedaagd om positief gedrag te laten zien. Het klimaat in de klas wordt daardoor prettiger en kinderen werken beter. Taakspel is alleen in licentie verkrijgbaar, omdat de praktijk heeft uitgewezen dat training en begeleiding noodzakelijk zijn om de beoogde effecten te behalen. Bij OBD Noordwest werken vijf gecertificeerde adviseurs.

Werkwijze
Door regelovertredend gedrag aandacht te geven, blijft over het algemeen het probleemgedrag in stand of neemt het zelfs toe (meestal is er namelijk sprake van negatieve controle op gedrag). Taakspel maakt juist gebruik van de positieve controle op gedrag: het gewenste gedrag krijgt onmiddellijk en frequent aandacht, terwijl het ongewenste gedrag zoveel mogelijk wordt genegeerd. Taakspel beoogt een omschakeling van een negatieve naar een positieve controle op gedrag door de leerkracht.

Voor iedere onderwijssituatie bedenken de leerlingen samen met de leerkracht drie regels. De leerlingen houden zich een vooraf afgesproken tijd aan de regels. De leerkracht geeft gedurende die tijd complimenten wanneer kinderen of teams het gewenste gedrag laten zien. Ieder team heeft een aantal kaarten. De leerkracht pakt een kaart weg als een team(lid) regelovertredend gedrag niet zelf oplost. Wanneer de teams kaarten overhouden, dan hebben ze gewonnen. Ze krijgen een beloning die vooraf met de klas is bedacht. Taakspel wordt drie keer per week gespeeld.

Effecten
Een door CED uitgevoerd effectonderzoek laat positieve resultaten zien. Het taakgerichte gedrag van leerlingen neemt toe en ouders en leerkrachten geven aan dat het drukke en opstandige gedrag minder wordt, terwijl ook verlegen, teruggetrokken gedrag afneemt.

Invoering
Taakspel wordt in drie fasen ingevoerd: de invoeringsfase, de uitbreidingsfase en de generalisatiefase. Iedere fase start met een training en na de training volgt een aantal klassenconsultaties. In de eerste fase zijn dat er vijf, in de tweede fase drie en tijdens de laatste fase twee. Tijdens deze klas-senconsultaties observeren we in de klas aan de hand van een observatielijst. Met behulp van de lijst wordt nagegaan of alle elementen van Taakspel volgens de bedoelingen zichtbaar zijn in het doen en laten van de leerkracht. Tijdens het nagesprek komt de lesopbouw tijdens Taakspel terug, gaan we in op vragen en problemen en bespreken we de mogelijkheden voor verdere ontwikkeling. Deze externe begeleiding heeft de volgende functies:

• Bewakend (tijdsopbouw, is er nog sprake van uitdaging?)
• Controlerend (wordt het uitgevoerd als voorgeschreven, wordt het juist toegepast?)
• Ondersteunend (voor knelpunten een oplossing op maat)

Investering
Invoering van Taakspel vraagt van betrokken leerkrachten een beperkte extra tijdinvestering. De be-geleiding en scholing van de leerkracht(en) vraagt drie trainingen en tien klassenconsultaties.
Om meer groepen te laten delen in het succes van Taakspel adviseren we Taakspel in meerdere groepen tegelijkertijd in te voeren. Omdat het invoeren van taakspel een jaar duurt, is het raadzaam er bij de start van het schooljaar mee te beginnen.

Tenslotte raden we aan de Intern Begeleider te betrekken bij de klassenconsultaties en nabesprekingen. Wanneer de Intern Begeleider een licentie heeft verworven kan deze in de toekomst de klassen-consultaties voor haar (zijn) rekening nemen. De school dient alleen nog de trainingen door een ge-certificeerd adviseur te laten verzorgen.

Meer informatie: Angeliqe Onderwater, E aonderwater@obdnoordwest.nl of Irma de Bood, E idebood@obdnoordwest.nl